Paradoxaal leiderschap. Een onderwerp waar onze trainee en zij-instromer Laura Spenke mee in aanraking kwam door een workshop die ze kon volgen via ECHT Onderwijs. Ze deelt graag haar ervaring met ons in deze blog.

Daar sta je dan als beginnend leerkracht. Vol goede moed ben je begonnen aan je studie en oh wat ben je blij dat je, na een half jaar enkel theorie gehad te hebben op de pabo, eindelijk aan de slag mag als leerkrachtondersteuner. Natuurlijk ben je ervan overtuigd dat het helemaal goed gaat komen en dat je het afgelopen half jaar zoveel geleerd hebt dat je, ongeacht in wat voor een situatie je terecht komt, op de juiste manier zal handelen. Maar wat is nu precies juist handelen? Hoe definiëren we ‘juist’? Wat voor jou de beste manier is, is nog niet per definitie ook de beste manier voor de ander. Denken wij überhaupt wel aan de ander bij het maken van onze keuzes? En welke afwegingen maken wij bij ons handelen? 

Op deze prangende vragen (en meer) heb ik vorige week antwoord gekregen tijdens een workshop over paradoxaal leiderschap. Jacqueline Blaak van VakMENSschap heeft ons meegenomen in het spel van tegenstellingen.

Paradoxaal leiderschap: het benutten van de kracht van tegenpolen

Vanuit ons traineeship bij ECHT onderwijs hebben wij een aantal hele fijne sessies en workshops kunnen bijwonen die bijdragen aan onze persoonlijke ontwikkeling. Niet alleen op het gebied van het ontwikkelen van onze visie op onderwijs, maar ook voor het onderzoek: wat voor een leerkracht wil ik graag zijn? Deze staat voor mij met stip op nummer 1. Waarom? Heel simpel, paradoxaal leiderschap gaat juist over het benutten van de kracht van tegenpolen, het effectief en inclusief kunnen omgaan met tegenstrijdigheden.

Uiteindelijk kan je een weloverwogen beslissing maken die recht doet aan beide partijen en niet alleen aan jouw mening. Nu meer dan ooit zijn dilemma’s en spanningsvelden een zeer actueel thema, ook binnen het onderwijs, en juist door het kiezen van het juiste perspectief kan jij als nieuwe generatie onderwijsprofessional het verschil maken. 

Aan de slag met conflicten

Vaak hoor je geluiden als “Ja maar… Mijn mentor en ik liggen niet zo op één lijn, ik weet eigenlijk niet zo goed hoe ik hiermee om moet gaan.” Vanuit jouw positie als leerkracht in opleiding word je dagelijks geconfronteerd met het spanningsveld tussen tegengestelde benaderingen, evenals tegengestelde belangen. Hier komt een knap staaltje paradoxaal leiderschap bij kijken. Tijdens de workshop werden wij uitgedaagd om hier actief mee aan de slag te gaan, door na te denken over een conflict of een onenigheid waar wij ons onlangs in bevonden hebben en waarbij wij ons erg ongemakkelijk gevoeld hebben.

Veranderend perspectief

De opdracht die wij kregen was om eens na te gaan waarom iemand nu in jouw irritatiezone zit. Welke twee uitersten botsen hier nu met elkaar en is het eigenlijk wel noodzakelijk om deze te laten botsen? Langzaamaan werd ons duidelijk dat het denken vanuit een en/en perspectief veel meer oplevert dan het denken vanuit een of/of perspectief.

Wanneer je enkel bezig bent om de ander te overtuigen van jouw gelijk, wekt dit alleen maar meer weerstand dit op. In het kader van dichter tot elkaar komen kan het soms effectief zijn om mee te gaan in de gedachte of beweegredenen van de ander. De volgende stap was het extremer maken hiervan, zodat de persoon die je juist probeert te overtuigen zelf de beperkingen van zijn visie zal ervaren. Op deze manier blijf je verbonden met beide tegenpolen en kom je tot een oplossing waar eenieder zich in kan vinden. 

Als leerkracht mag (en moet) je kwetsbaar zijn

Praktisch gezien hebben wij tijdens de workshop een flink aantal handvatten aangereikt gekregen, die wij direct kunnen inzetten bij ons traject in de praktijk. Daarnaast is ons ook nog heel veel kennis en perspectief gegeven.

Wat mij het meeste is bijgebleven, is het feit dat je zowel als leerkracht en mens kwetsbaar mag en móet zijn. Toon openheid, kwetsbaarheid en authenticiteit. Het werkt krachtig wanneer je als persoon je onzekerheden durft te benoemen en deze ook tegen elkaar durft uit te spreken. Dit creëert juist draagvlak aan beide kanten. Every story has two sides, je hoeft niet enkel de glimmende kant van de medaille te laten zien of altijd sterk en vastberaden te zijn. Blijf altijd dicht bij jezelf. Honesty does it!